منوچهر اميرى

مقدمهء كتاب 15

فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه‍ ) ( فارسى )

سطر نهم صفحهء 284 ، و در وسط هم افتادگىهائى دارد كه به جاى خود به آن اشاره شده است . « 1 » » اين نسخه با نسخهء اسدى خواه از نظر رسم الخط ، خواه از نظر لغات و عبارات - چندان اختلافى ندارد و آثار دخل و تصرف كاتب در همه جا به چشم مىخورد . فى المثل اسدى « باب على حرف البا » و كاتب دومى « باب البا » مىنويسد . اولى نوشته است غايلت دومى غايله . اولى نوشته است و ليكن دومى و لكن اولى نوشته است استاده ، دومى ايستاده . اولى نوشته است و گر ( بدون الف ) ، دومى و اگر . اولى نوشته است بقلة المبارك كه اين كلمه به قول مرحوم بهمنيار ، « تركيبى است نه فارسى و نه عربى و بهتر آن است كه بقلهء مباركه يا البقلة المباركة و يا لااقل بقلهء مبارك يا بقلة المباركه بگويد » . كاتب دومى خواسته است كه اين كلمه را به صورت نسبة صحيح‌ترى بنويسد و ازاين‌رو « بقلة - المباركه » نوشته است . با اين‌همه نسخه « نم » « 2 » را نمىتوان يك‌باره ناديده گرفت و اگرچه از حيث صحّت و قدمت و اعتبار به پاى نسخه « نس « 3 » » نمىرسد بايد در تصحيح الابنيه از آن بهره جست و اين كاريست كه نويسندهء اين سطور انجام داده و در اين كتاب به موارد اختلاف دو نسخه و ترجيح ضبط اين به آن اشاره كرده است . در سال 1830 ميلادى رمئو زليگمان Romeeo zeli gmann خلاصه‌اى از الابنيه را به زبان آلمانى منتشر كرد و در 1833 قسمت دوم همين خلاصه را انتشار داد « 4 » . وى در جلد اول اين خلاصه تعليقاتى دربارهء حرف الف تا دال و

--> ( 1 ) - الابنيه ، به تصحيح بهمنيار ، ص 349 . ( 2 ) - رمزى است براى الابنيه ، عكس نسخهء خطى متعلق به كتابخانهء مجلس شوراى ملى . ( 3 ) - رمزى است براى الابنيه ، عكس نسخهء مكتوب به خط اسدى طوسى و متعلق به كتابخانهء ملى . ( 4 ) - نام و مشخصات اين دو جلد كه نسخه‌اى از آن در كتابخانه استاد مجتبى مينوى محفوظ است در فهرست مآخذ و مراجع اروپائى اين رساله ( رقم 6 ) نوشته شده است .